Od czasu do czasu spotykam się z opinią, że czas zaprzeszły wymarł w języku polskim. Nie pokrywa się to z moim doświadczeniem, bardzo rzadko (kilka-kilkanaście razy w roku) spotykam się z jego użyciem w różnych kontekstach, wśród osób z różnym wykształceniem; w prywatnych rozmowach, sytuacjach publicznych, audycjach radiowych i tekstach.
Celem* tego wpisu jej zaprezentowanie kilku przykładów użycia czasu zaprzeszłego, z którymi spotkałem się w ostatnim czasie, aby przekonać do zmiany opinii.

Mogę tylko powiedzieć jedno, gdybym ja był wiedział niektóre tajemnice UJ, byłbym dużo rzeczy uratował, a miałem możność, gdyż Germańcy mi ufali i to nazbyt. Ale kiedy i oni się przekonali, że tu są jeszcze majątki, zaraz wystawili wartę SS, gdzie i tym nie ufano, a żeby się nie porozumiewali z nami, to nie wolno było wchodzić na portiernię, jeżeli nie wezwali sami. Początek po zamknięciu p. Profesorów [6 listopada 1939 r.] był ciężki z powodu niespodziewanych wizyt SS. Po zrabowaniu schowku szykany ze strony SS ustawały powoli.

Wspomnienie Juliana Lisa przytoczone za blogiem Sigillum Authenticum.

“Tak na przykład wychodząc od zgoła fantastycznej pogłoski, zrodzonej w noc z 9 na 10 Termidora roku II , jakoby ten tyran Robespierre zamierzał był pojąć za żonę uwięzioną córkę Ludwika XVI i samemu ogłosić się królem, można dojść jak po nitce do kłębka sprzecznych i nie dających się rozwikłać interesów, intryg, obaw i oczekiwań, jakie zrodził rozpaczliwy czyn Konwencji, odpowiedzialnej za Terror, przerażonej nim i pragnącej z nim skończyć – ale jak?”

“Tryptyk o starzejącej się Rewolucji”
Jerzy Jedlicki

Gdy go odwiedził Natan prorok po tym, jak wszedł był do Batszeby.

Początek Psalmu 51 w tłumaczeniu Czesława Miłosza.

Gdybyś nie był wyszedł i żadnego hałasu nie usłyszał, z większym pożytkiem pozostawałbyś w pełnym pokoju.

“O naśladowaniu Chrystusa”
Część I, rozdział 20, punkt 45.
Tomasz à Kempis
W tłumaczeniu Jana Ożóga SJ.

*Jak widać celu nie udało się osiągnąć, bo powyższy zestaw cytatów jest dosyć osobliwy.